RAQAMLI BANKLARNING RIVOJLANISHIDA “OCHIQ BANK” TUSHUNCHASINING AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.65164/s0xe8524Keywords:
ochiq bank (Open Banking), API texnologiyalari, raqamli banklar, fintex kompaniyalari, ommaviy API, raqamli moliyaviy ekotizim, raqobat va innovatsiyalar.Abstract
Mazkur maqolada raqamli banklarning rivojlanishida ochiq bank (Open Banking) konsepsiyasining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida ochiq bankning nazariy asoslari, API texnologiyalariga tayangan ichki, hamkorlik va ommaviy API modellarining funksional xususiyatlari hamda ularning bank–fintex ekotizimidagi roli o‘rganildi. Tahlil natijalari ommaviy API modeli raqobatni kuchaytirish, moliyaviy xizmatlarni shaxsiylashtirish va innovatsiyalarni jadallashtirishda muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, ochiq bank mexanizmlarining yetarli darajada me’yoriy-huquqiy tartibga solinmagan sharoitida banklarning “darvoza qo‘riqchisi” rolini saqlab qolishi bozor ochiqligi va innovatsion rivojga to‘sqinlik qilishi mumkinligi aniqlandi. Olingan xulosalar ochiq bankni samarali joriy etish texnologik infratuzilma bilan bir qatorda raqobatni ta’minlovchi va mijoz manfaatlarini himoya qiluvchi huquqiy mexanizmlarni shakllantirish zarurligini asoslaydi
References
1. Henry Chesbrough and Marcel Bogers "Explicating Open Innovation: Clarifying an Emerging
Paradigm for Understanding Innovation" in Henry Chesbrough, Wim Vanhaverbeke and Joel
West, eds., New Frontiers in Open Innovation, Oxford: Oxford University Press, 2014.
2. Chesbrough, Henry. (2003). Open Innovation: The New Imperative for Creating and Profiting
From Technology.
https://www.researchgate.net/publication/235700923_Open_Innovation_The_New_Imperative
_for_Creating_and_Profiting_From_Technology486
3. Henry Chesbrough and Marcel Bogers "Explicating Open Innovation: Clarifying an Emerging
Paradigm for Understanding Innovation" in Henry Chesbrough, Wim Vanhaverbeke and Joel
West, eds., New Frontiers in Open Innovation, Oxford: Oxford University Press, 2014.
4. Chengbo Xie and Sijia Hu. Published in Journal of Internet and Digital Economics. Published by
Emerald Publishing Limited. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/jide-03-
2024-0009/full/pdf?title=open-banking-an-early-review
5. L Brodsky and L Oakes, ‘Data Sharing and Open Banking‘ (July 2017) 2 accessed 5 April 2019;
See also Anshu Premchand and Anurag Choudhry, ‘Open Banking & APIs for Transformation
in Banking‘ (2018) International Conference on Communication, Computing and Internet of
Things (IC3IoT) 25.
6. Omarini A.E, ‘Banks and Fintechs: How to Develop a Digital Open Banking Approach for the
Bank’s Future’ (2018) 11 International Business Research 23.
7. Rowland Manthorpe, ‘To Change How You Use Money, Open Banking Must Break Banks’
Wired (16 October 2017)
8. Premchand A and Choudhry A, ‘Open Banking & APIs for Transformation in Banking‘ (2018)
International Conference on Communication, Computing and Internet of Things (IC3IoT) 25.
9. ODI and Fingleton Report, ‘Open Banking, Preparing for Lift Off’ (July 2019) 11
10. Euro Banking Association, ‘Open Banking: Advancing Customer-Centricity, Analysis and
Overview’ (Open Banking Working Group, March 2017) 20.
11. Euro Banking Association, ‘Understanding the business relevance of Open APIs and Open
Banking for banks: Information Paper’ (May 2016) 8
12. Omarini A.E, ‘Banks and Fintechs: How to Develop a Digital Open Banking Approach for the
Bank’s Future’ (2018) 11 International Business Research. 32.
13. Castro D and Steinberg M, ‘Blocked: Why Some Companies Restrict Data Access to Reduce
Competition and How Open APIs Can Help’ (Center for Data Innovation, 6 November 2017) 11