ION PLAZMA USULIDA SHAKKLANTIRILGAN MN4SI7 NANOFAZASINING KINETIK PARAMETRLARI
DOI:
https://doi.org/10.65164/nqnp5e59Ключевые слова:
Mn4Si7, magnetron changlatish, nanoplyonka, kinetik parametrlar, Zebek koeffitsienti, termoelektrik samaradorlik, SEM.Аннотация
Ushbu tadqiqot ishida ion-plazmali magnetron changlatish texnologiyasi
yordamida yuqori marganes silitsidi (Mn4Si7) asosidagi nanostrukturali yupqa qatlamlarni olish
jarayonlari ko‘rib chiqilgan. Ishning asosiy maqsadi - sintez qilishning texnologik rejimlari va hosil
bo‘lgan nanoplyonkalarning kinetik koeffitsientlari orasidagi bog‘liqlikni aniqlashdan iborat.
Tadqiqot davomida nanostruktura o‘lchamining kamayishi zaryad tashuvchilarning sochilish
mexanizmiga va Zebek koeffitsientining ortishiga olib kelishi isbotlangan. Olingan natijalar Mn4Si7
nanoplyonkalarining termoelektrik quvvat faktori hajmiy namunalarga nisbatan yuqori ekanligini
ko‘rsatdi. Ushbu ish mikroelektronika uchun yuqori samarali va ekologik xavfsiz termoelektrik
datchiklar yaratishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Библиографические ссылки
[1] Bekpulatov I., Norboyeva F. Ion-plazma usuli yordamida Mn_{4}Si_{7} nanoplyonkasini
hosil qilish va uning termoelektrik va elektrofizik xossalarini o‘rganish // QarDU xabarlari.
Fizika-matematika seriyasi. – Qarshi, 2025. – №2(2). – 76-bet
[2] Rowe, D. M. Thermoelectrics Handbook. CRC Press, 2005.-pp.241-255.
[3] Dresselhaus, M. S. "Nanomaterials for thermoelectrics," Nature, 2013. P-183-210. 10-12.
[4] Wasa, K. Handbook of Sputter Deposition Technology. 2012.
[5] Bekpulatov I. R., Loboda V. V., Normuradov M. T., Donaev B. D., Turapov I. Kh. Formation
of Mn_4Si_7 films by magnetron sputtering and a wide range of their thermoelectric properties.
St. Petersburg State Polytechnical University Journal. Physics and Mathematics, 16 (2) (2023)
78–88. DOI: 10.18721/JPM.16207
[6] Snyder, G. J. "Complex thermoelectric materials," Nature Materials, 2008. 7.Mahan, G. D.
"Thermoelectric Power," Solid State Physics, 1997. -pp.105-114.
[7] Pichanusakorn, P. "Nanostructured thermoelectrics," Materials Science, 2010. pp-71-75.
[8] Vining, C. B. "Silicides as thermoelectric materials," ICT Proceedings, 1990. -pp.249-258.