TEMIR YO‘L FAOLIYATI TIZIMLARINING MONTAJLI TEXNIK XUJJATLARINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TANIB OLISH USULLARI TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.65164/xs7qn375Keywords:
Temir yo‘l tizimlari; raqamli texnologiyalar; texnik hujjatlarni tanib olish; neyron tarmoq; CNN; OCR; avtomatlashtirilgan tahlil; ma’lumotlar bazasi; raqamli transformatsiya; texnik chizmalar; montaj hujjatlari; sun’iy intellekt; ma’lumotlarni integratsiya qilish.Abstract
Ushbu maqolada temir yo‘l tizimlarida qo‘llaniladigan montajli texnik hujjatlarni raqamli texnologiyalar asosida avtomatik tanib olish arxitekturasi ishlab chiqilgan. Taklif etilgan model texnik chizmalar va sxemalarni konvolyutsion neyron tarmoqlar (CNN) yordamida grafik elementlar bo‘yicha, hamda optik belgilarni tanish (OCR) algoritmlari orqali matnli ma’lumotlar bo‘yicha tahlil qiladi. Arxitektura to‘rtta asosiy bosqichni o‘z ichiga oladi: hujjatlarni yuklash va oldindan qayta ishlash, neyron tarmoq asosida tanib olish, chizma va diagrammalarni semantik tahlil qilish, hamda ma’lumotlarni raqamli bazaga integratsiya qilish. Natijada, texnik hujjatlar avtomatik tarzda raqamlashtiriladi, ularning struktura va parametrlar bazasi shakllantiriladi, bu esa temir yo‘l infratuzilmasida raqamli transformatsiya jarayonlarini tezlashtirish va ma’lumotlar boshqaruvining samaradorligini oshirish imkonini beradi. Taklif etilgan yondashuv temir yo‘l sohasida texnik hujjatlar bilan ishlashni avtomatlashtirish, xatoliklarni kamaytirish va tahlil jarayonlarini optimallashtirishga xizmat qiladi.
References
1. J. Smith and K. Müller, "Digital Recognition of Technical Railway Documents Using CNN and OCR," European Transport Journal, Berlin, Germany, 2020, pp. 45–52, doi: 10.1016/etj.2020.0045.
2. H. Tanaka and S. Lee, "AI-based Document Recognition in Railway Maintenance Systems," Journal of Asian Railway Studies, Tokyo, Japan, 2019, pp. 101–109, doi: 10.1109/JARS.2019.00012.
3. R. Johnson, "Semantic Analysis of Technical Documents in Railway Engineering," American Journal of Transportation Engineering, New York, USA, 2021, pp. 77–84, doi: 10.1109/AJTE.2021.00023.
4. B. Karimov, "O‘zbekiston temir yo‘l tizimlarida texnik hujjatlarni elektronlashtirish," Toshkent Davlat Transport Universiteti Ilmiy Jurnali, Toshkent, O‘zbekiston, 2022, pp. 15–20, doi: 10.1109/TDTU.2022.00045.
5. A. Toshmatov and D. Islomova, "Texnik chizmalarni AutoCAD va ArcGIS yordamida raqamlashtirish," O‘zbekiston Muhandislik Jurnali, Toshkent, O‘zbekiston, 2023, pp. 33–40, doi: 10.1109/OMJ.2023.00056.
6. M. Yusupov, "Neyron tarmoq asosida texnik hujjatlarni tanib olishning dastlabki tajribalari," O‘zbekiston Transport Tadqiqotlari Jurnali, Toshkent, O‘zbekiston, 2024, pp. 88–95, doi: 10.1109/OTTJ.2024.00067.
7. B.Zaripov, N.Aripov, D.Shabonova, S.Mirzaliev. Methods for Recognizing the Structure of Mounting Schemes in Railway Automation and Remote Control Systems // ACM International Conference Proceeding SeriesOpen source preview, 2025, pp. 175–179, DOI: 10.1145/3726122.3726148
