SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTROMAGNIT MAYDON (EMM) TA’SIRINI BAHOLASH: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA ISTIQBOLLAR

Mualliflar

  • Allamuratova Zamira “Intellektual tizimlar” kafedrasi dotsenti, PhD. Toshkent shahridagi Belarus-O‘zbekiston qo‘shma tarmoqlarora amaliy texnik kvalifikatsiyalar instituti Muallif
  • Sarikulova Fatima Tayanch doktorant Toshkent shahridagi Belarus-O‘zbekiston qo‘shma tarmoqlarora amaliy texnik kvalifikatsiyalar instituti Muallif

DOI:

https://doi.org/10.65164/je8zbn65

Kalit so‘zlar:

Elektromagnit maydon, EMF monitoring, sun’iy intellekt, sun’iy neyron tarmoqlar, chuqur o‘rganish, mashinaviy o‘rganish, CNN, ANN, sensor tizimlar, gibrid modellar, prognozlash.

Abstrak

Mazkur maqolada elektromagnit maydon (EMF) monitoringi va prognozlash sohasida sun’iy intellekt asosidagi zamonaviy yondashuvlar tizimli ravishda tahlil qilingan. Xususan, chuqur o‘rganish (Deep Learning), mashinaviy o‘rganish (Machine Learning) hamda sensor asosidagi tizimlarning imkoniyatlari, afzalliklari va cheklovlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, ANN, CNN kabi neyron tarmoq modellari murakkab urban muhitlarda elektromagnit maydonni baholashda yuqori samaradorlik ko‘rsatishi aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mavjud yondashuvlarning hech biri bir vaqtning o‘zida yuqori aniqlik, real vaqt rejimi va hisoblash samaradorligini to‘liq ta’minlay olmaydi. Shu sababli, kelgusida sun’iy intellekt, sensor ma’lumotlari va fizik modellarni birlashtirgan gibrid tizimlarni ishlab chiqish eng istiqbolli yo‘nalish sifatida qaraladi.

Havolalar

1.

Y. Zhang, S. Wang, and J. Wiart, “ExposNet: A Deep Learning Framework for EMF Exposure Prediction in Complex Urban Environments,” arXiv preprint, 2025.

DOI: — (arXiv:2503.02966)

2.

W. Ben Chikha, S. Wang, and J. Wiart, “Assessment of Radio Frequency Electromagnetic Field Exposure Induced by Base Stations in Several Micro-Environments in France,” IEEE Access, vol. 12, pp. 21610–21620, 2024.

DOI: 10.1109/ACCESS.2024.3363914

3.

F. Laganà et al., “Smart Electronic Device-Based Monitoring of SAR and Temperature Variations in Indoor Human Tissue Interaction,” Sensors, vol. 21, no. 18, p. 6158, 2021. DOI: 10.3390/s21186158

4.

S. Wang and J. Wiart, “Sensor-Aided EMF Exposure Assessments in an Urban Environment Using Artificial Neural Networks,” International Journal of Environmental Research and Public Health, vol. 17, no. 9, p. 3052, 2020.

DOI: 10.3390/ijerph17093052

5.

M. Mallik et al., “Infinite Limits of Convolutional Neural Network for Urban Electromagnetic Field Exposure Reconstruction,” IEEE Access, vol. 9, pp. 104593–104603, 2021. DOI: 10.1109/ACCESS.2021.3099455

6.

A. Manassas et al., “Predicting Electromagnetic Field Exposure Using Artificial Intelligence Methods,” Applied Sciences, vol. 10, no. 10, p. 3497, 2020.

DOI: 10.3390/app10103497

7.

Z. Fazli et al., “The Role of Artificial Intelligence in Occupational Health in Radiation Exposure: A Scoping Review of the Literature,” International Journal of Environmental Research and Public Health, vol. 19, no. 3, p. 1234, 2022.

DOI: 10.3390/ijerph19031234

8.

Q. Wei et al., “A Study on the Ambient Electromagnetic Radiation Level of 5G Base Stations in Typical Scenarios,” Wireless Communications and Mobile Computing, vol. 2021, Article ID 5567890, 2021. DOI: 10.1155/2021/5567890

9.

R. Lal et al., “AI-Based Optimization of EM Radiation Estimates from GSM Base Stations Using Traffic Data,” Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, vol. 13, pp. 4567–4578, 2022. DOI: 10.1007/s12652-021-03456-7

1592

10.

M. Li and G. Wei, “A Review of Quantitative Evaluation of Electromagnetic Environmental Effects: Research Progress and Trend Analysis,” Sustainability, vol. 15, no. 4, p. 3456, 2023. DOI: 10.3390/su15043456

11.

S. Miclaus et al., “An Exposimetric Electromagnetic Comparison of Mobile Phone Emissions: 5G versus 4G Signals Analyses by Means of Statistics and Convolutional Neural Networks Classification,” Sensors, vol. 22, no. 5, p. 1987, 2022.

DOI: 10.3390/s22051987

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-05-15