2026-YILDA SUN'IY INTELLEKTNING IQLIM O'ZGARISHIGA QARSHI KURASH VA RESURSLARNI SAMARALI BOSHQARISHDAGI ROLI
DOI:
https://doi.org/10.65164/txzzga56Ключевые слова:
sun'iy intellekt, iqlim o'zgarishi, resurslarni boshqarish, barqaror iqtisodiyot, energiya samaradorligi, yashil AI, emissiya kamaytirish, O'zbekiston, suv tejash, qishloq xo'jaligi.Аннотация
Maqolada 2026-yilda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining iqlim o‘zgarishiga qarshi kurash
va resurslarni (suv, energiya) samarali boshqarishdagi roli tahlil qilinadi. Global tendensiyalar ko‘rib
chiqiladi: IEA ma’lumotlariga ko‘ra, data markazlar elektr sarfi 2026-yilda 500–1000 TWh ga
yaqinlashishi mumkin, ammo SI qishloq xo‘jaligida suv sarfini 20–30% ga kamaytirib, emissiyani
pasaytirishi mumkin. SI ning ekologik izi (yuqori energiya va suv iste’moli) muammolari muhokama
qilinadi. O‘zbekiston misolida PQ-358-son Prezident qarori va “Raqamli O‘zbekiston-2030”
strategiyasi asosida qishloq xo‘jaligi, suv resurslari va yashil energiyada SI qo‘llash istiqbollari
baholanadi. Tadqiqot adabiyotlar tahlili, statistik prognozlar va case study usullari asosida olib
borilgan. Natijada SI ni “yashil” va mas’uliyatli rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
Библиографические ссылки
[1]. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-358-son qarori. “Sun’iy intellekt
texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasi to‘g‘risida”. 2024-yil 14-oktabr.
Havola: https://lex.uz/docs/7074974
[2]. International Energy Agency (IEA). Energy and AI: Opportunities and Challenges for the
Energy Transition. Paris: IEA Publications, 2025. Havola: https://www.iea.org/reports/energyand-
ai
[3]. United Nations Environment Programme (UNEP). AI and Climate Action: Opportunities and
Challenges. Nairobi: UNEP, 2025. Havola: https://www.unep.org/resources/report/ai-andclimate-
action
[4]. Jahon iqtisodiy forumi (WEF). Sustainable AI: Harnessing Technology for the Planet. Geneva:
WEF, 2026. Havola: https://www.weforum.org/reports/sustainable-ai-harnessing-technologyfor-
the-planet
[5]. “Raqamli O‘zbekiston-2030” strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
2020-yil 5-oktabrdagi qarori. Havola: https://strategy.uz/index.php?news=1061&lang=uz
