O‘SMIRLAR ORASIDA INDIVIDUALLIZM KUCHAYISHINING PSIXOLOGIK SABABLARI

Аннотация

Ushbu maqolada o‘smirlar orasida individualizmning kuchayishi va mazkur tendensiyani shakllantiradigan psixologik hamda ijtimoiy omillar har tomonlama tahlil qilinadi. Tadqiqotda individualizmning o‘smir shaxsiyati rivojlanishidagi o‘rni, uning ijobiy (mustaqil qaror qabul qilish, shaxsiy mas’uliyat, o‘zini anglash) va salbiy (ijtimoiy uzoqlashuv, empatiya pasayishi, jamoaviylik qadriyatlarining susayishi) qirralari qiyosiy talqin etiladi. Maqolada zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli kommunikatsiya vositalarining (ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar) o‘smirlarning o‘z-o‘zini anglashi, “men-konsepsiya”si va shaxsiy identifikatsiyasiga ta’siri ochib beriladi. Ijtimoiy tarmoqlardagi solishtirish (social comparison), layk/reyting mexanizmi, “ideal obraz”lar bosimi, onlayn-maqomga intilish kabi omillar o‘smirlarda individual pozitsiyani keskinlashtirishi, ba’zan esa ichki ziddiyat va emotsional beqarorlikni kuchaytirishi mumkinligi ilmiy-nazariy asosda ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, oilaviy munosabatlardagi o‘zgarishlar — nazorat va erkinlik muvozanati, emotsional yaqinlik darajasi, tarbiya uslublari (demokratik, avtoritar, befarq) individualizmning shakllanishida muhim shart-sharoit sifatida tahlil qilinadi. Ta’lim muhitida esa o‘qituvchi–o‘quvchi o‘rtasidagi kommunikatsiya dinamikasi, o‘quvchining fikrini eshitish madaniyati, baholash amaliyoti, sinfdagi psixologik iqlim va tengdoshlar orasidagi raqobat/hamkorlik munosabatlari individualizm darajasiga ta’sir etuvchi omillar sifatida yoritiladi.