O‘ZBEK TILI SHEVALARINI AVTOMATIK ANIQLASH VA TARJIMA TIZIMLARIGA INTEGRATSIYALASH
DOI:
https://doi.org/10.65164/e3cqv569Ключевые слова:
o‘zbek tili dialektologiyasi, hududiy shevalar, Xorazm shevasi, dialektlarni avtomatik aniqlash, tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), elektron tarjima tizimlari, neyron mashinali tarjima (NMT), lingvistik normallashtirish, mashinali o‘rganish, sun’iy intellektАннотация
Mazkur maqolada o‘zbek tili shevalarini, xususan Xorazm shevasini avtomatik aniqlash va ularni elektron tarjima tizimlariga integratsiyalash masalalari yoritiladi. O‘zbek tilining dialektal boyligi avtomatik tarjima tizimlari uchun muhim muammo bo‘lib, adabiy tilga moslashmagan sheva birliklari tarjima sifatining pasayishiga olib keladi. Tadqiqotda shevalarni avtomatik aniqlash usullari, lingvistik va statistik yondashuvlar, mashinali o‘rganish va neyron tarmoqlar asosida ishlovchi modellar tahlil qilinadi. Shuningdek, aniqlangan sheva xususiyatlarini elektron tarjima tizimlariga integratsiyalashning konseptual modeli taklif etiladi
Библиографические ссылки
1. Jurafsky D., Martin J. Speech and Language Processing. - Pearson, 2023.
2. Koehn P. Neural Machine Translation. - Cambridge University Press, 2020.
3. Abdurahmonov G‘. O‘zbek tili dialektologiyasi. - Toshkent: Fan, 2018.
4. Goldsmith J. The Handbook of Phonological Theory. - Wiley-Blackwell, 2019.
5. Suyunova D. O‘zbek tili shevalarining lingvistik tahlili. - Toshkent, 2021.
6. Jurafsky D., Martin J. Speech and Language Processing. - Pearson, 2023.
7. Vaswani A. et al. Attention Is All You Need // Advances in Neural Information Processing
Systems (NeurIPS). - 2017.
8. Goldsmith J. The Handbook of Phonological Theory. - Wiley-Blackwell, 2019.
9. Zisserman A., Bishop C. Pattern Recognition and Machine Learning. - Springer, 2016.
10. Alotaibi Y., Hussain A. Comparative analysis of dialect identification techniques for Arabic
speech // Applied Acoustics. - 2018.
11. Sennrich R., Haddow B., Birch A. Improving Neural Machine Translation Models with
Monolingual Data // ACL. - 2016.
12. Huang X., Acero A., Hon H.-W. Spoken Language Processing: A Guide to Theory, Algorithm,
and System Development. - Prentice Hall, 2014.
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va
mavqeini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. - Toshkent, 2019.